Venerando o carteirista máis hábil

As novas rutas guiadas pola canle do Lérez recuperaron para as novas xeracións a «lenda» de Venerando Fernández González, quizais o máis famoso dunha longa lista de carteiristas que tan mala fama déronlle á citada parroquia pontevedresa e cuxa historia é unha das que máis sorprende agora nas citadas travesías polo río.

Como di a escritora Fina Casalderrey, veciña tamén de Lérez, o tempo acaba «literaturizando» e «convertendo en lenda aquelo que non deixou probas físicas». No caso do maleante, todo un personaxe especialmente durante a Segunda República, é posible seguir un rastro en certo xeito fiable a través das múltiples crónicas xornalísticas que reflectiron as súas andanzas, non só en Galicia, senón tamén noutros xornais nacionais. E sen dúbida é ese rastro, ademais dos testemuños de quen lle chegaron a coñecer en vida, os que fan perdurar e alimentan o mito deste personaxe tan singular.

Venerando naceu en 1896 na localidade ourensá de Nogueira de Ramuín, como sinala un requirimento publicado no Boletín Oficial en 1932, pero case toda a súa vida viviu en Barro, e os seus restos repousan en Agudelo. Esa citación mencionaba que a súa profesión era a de chofer e apercibíalle de que se non se presentaba no prazo indicado ante o xuíz, sería declarado en rebeldía. Desde algúns anos antes, o seu nome xa era coñecido nas crónicas de sucesos, xa sexa como carteirista ou como xefe dunha banda de ladróns que actuaba por toda Galicia.

Por toda Galicia

O profesor de Historia e presidente da Asociación Cedofeita, Xosé Álvarez Castro, destaca que os seus campos de actuación centrábanse nas feiras e festas por toda a comunidade e ata fose «roubando carteiras e reloxos», pero a súa presenza e a dos seus colegas era tamén habitual nos trens que cubrían a ruta tanto a Vigo como a Santiago. Manuel Ogando conta que precisamente o seu pai atopouse a Venerando cando ía de lúa de mel á cidade da Coruña. «Preguntoulle se necesitaba diñeiro, e o meu pai dixo que non -narra-. Despois baixouse do tren en Vilagarcía e ao pouco intre un señor que ía diante del no vagón notou que lle roubaron o reloxo».

E é que don Venerando era case un «Don Vito ao bó» para a xente de Barro e Lérez. «Se conta que cando algún coñecido lle roubaban a carteira ía falar co e este encargábase de que lla devolvesen, non sen antes advertirlle que tiña que ter máis coidado con ela», engade.

Famosa é tamén outra anécdota que protagonizou, ao parecer, co párroco don Leandro. Un veciño de Lérez apunta que de neno recorda ver a ambos nos faladoiros que se formaban no atrio do Mosteiro. «Unha vez estaban a falar e don Leandro dicíalle: ??¡como demos fas para quitar as cousas!??. Entón, Venerando contestoulle, ??don Leandro, teño que marcharme. ¿Que hora é??? E cando o cura foi a mirar, faltáballe o reloxo de peto. ??Xa me amolaches, díxolle??. Pero despois de que llo devolvese, seguiron falando e ao pouco intre volveulle a sacar o reloxo e a carteira. ??Está visto que es un artista??, acabou dicindo don Leandro».

En Barro, quen lle coñeceron destacan que era unha persoa «moi respectada, porque non actuaba na zona e adoitaba axudar á xente». «Sempre vestía gravata -sinala un parente-. Era moi educado, bo cociñeiro… Recordo a súa casa, unha casa de perpiaño, boa para a época. E tiña un Pacard, tamén un bo coche. Ou seu criado chamábase Adonis, e cando Venerando ía ao xastre a facerse un traxe, sempre encargaba outro para o».

 

En Pasarón

Aínda que a maior información sobre Venerando corresponde aos anos trinta e corenta, o seu ronsel seguiu latente pasados os cincuenta. Xosé Fortes conta por exemplo no seu libro Cando as derrotas outorgan as vitorias que nunha ocasión, durante a súa etapa como responsable da Policia Armada e en pleno Hai que roelo!, cando o Real Madrid visitou Pasarón, recibíronse varias denuncias por subtraccións de carteiras, unha do propio delegado do equipo branco. «O sarxento conta que chamou ao que exercía como xefe dos carteiristas de Lérez, un gremio moi organizado, e deulle un ultimato. Antes de terminar o partido aparecera a carteira intacta», narra.

E A Vangarda Española tamén se refire á «destreza no escamoteo de billeteros» que tiña o veciño de Barro na súa edición do 27 de xuño de 1974. Un artigo asinado por Ero fala da súa boa posición económica. «Moraba nunha quinta rodeada de maizales e tiña un Marmont, coche que en opinión dos entendidos era parello ao Dodge ou Chevrolet. Venerando, na solana, fumaba susines». Trinta e sete anos despois, o seu mito continúa vivo.

«Era unha persoa respectada en Barro, porque non actuaba na zona»

«Cando a algún coñecido lle roubaban, falaban co e facía que lla devolvesen»

Un Robin Hood galego

Empecei a oír falar de don Venerando e as súas historias ao músico César Dívos, Diosiño. Describíamo como unha especie de Robin Hood galego da época, que cometía fundamentalmente os seus asaltos fóra. E que ata o repartía aquí coa súa xente. Chamoume moitísimo a atención e decidín incluír a súa historia como unha das que se contan nas visitas guiadas polo Lérez que se presentaron na feira de turismo Ferpalia. Quería recuperar a súa memoria e tamén a tradición de «moinantes e carteiristas» de Lérez, porque ao parecer el fundou unha escola. Din que tiñan un maniquí cuns cascabeis para ensaiar, e claro, cando soaban era que o estaban facendo mal. Chanceaba tamén moito co cura, ao que lle roubaba o reloxo ou a carteira. Nesas visitas, que se celebrarán a partir de agora os primeiros fins de semana de cada mes, recordaremos a Venerando, un personaxe con aventuras dignas dunha novela.

O atropelo

En 1958, cando xa contaba 65 anos de idade, Venerando foi achado ferido no Bierzo tras sufrir un atropelo por un vehículo que se deu á fuga. Foi trasladado a unha clínica de Ponferrada. Un veciño de Barro que lle coñeceu cre que ese atropelo o sufriu logo de saltar dun tren cando o sorprenderon noutro roubo.

One thought on “Venerando o carteirista máis hábil

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s