Acábanse os dous meses solombo do verán e despedímolos con titulares e imaxes de numerosos atascos nas estradas máis concorridas de Galicia. As retencións foron unha constante desta tempada estival. Directamente proporcionais ao aumento de visitantes, o incremento do tráfico interior e unha maior alegría no consumo. Pero esas premisas non xustifican as horas de penalización a miles de condutores atrapados en retencións cuxo orixe reside en decisións políticas sobre o emprego dos diñeiros públicos.
Elixir é decidir entre alternativas. En suma, unha cuestión de prioridades.
Na nosa terra e en materia de obras públicas, temos contados exemplos de racionalidade e demasiados de dispendio. As dúas principais arterias que comunican Galicia coa Meseta, as Autovías A-52 e A6 que tantos anos de esforzo investidor custaron ata a súa finalización, permitiron mellorar de modo maiúsculo o acceso á nosa comunidade, recortando tempo de viaxe, mellorando a seguridade e todo iso se traduce nun incremento do turismo. Esas autovías son, pola súa propia concepción con calzadas independentes para cada sentido da circulación, acceso limitado e sen cruces, un paradigma de bo emprego dos cuartos públicos, a pesar de que se estimaba que construír un quilómetro de autovía custaba 6 millóns de euros (o dato é de 2013).
Dubido que podamos dicir o mesmo do eterno AVE que se segue construíndo e cuxa rendibilidade -si os billetes non tivesen un prezo subvencionado- veremos cando estea concluído e en servizo, competindo cos avións que operan desde os tres aeroportos galegos a prezos irrisorios (por certo, tamén subvencionados).
Rendibilidade social
Do mesmo xeito que ocorre coas autovías, nas estradas onde se decidiron e executaron obras de desdobramento, as conxestións de tráfico foron escasas en número e infinitamente menores en cantidade de afectados.
Durante estes dous meses non se produciron atascos na autovía do Salnés grazas aos dous carrís en cada sentido, que fluidifican a circulación. Os problemas ocorrían ao principio e final deses tramos polos pescozos de botella que se organizan. Exemplo palmario: o tramo entre Sanxenxo e a rotonda de acceso á Lanzada, o que queda da mal chamada Vía Rápida do Salnés, cun único carril por sentido que suma perigo e tráfico lento en canto aumenta a densidade de vehículos. Ao producirse nos aparcadoiros da Lanzada a concentración de miles e miles de coches máis, o caudal de vehículos que retornan desde os areais de San Vicente, a estampa á tardiña en festivos e fins de semana, é unha marea de automóbiles a paso de procesión.
Pregunta: ¿é evitable? Pois si. Polo menos, paliable. Por iso dicía que estamos ante situacións ferintes que eran resolubles cunha priorización dos escasos recursos públicos. Á beira mesmo da citada autovía, observamos dous parques empresariais que presentan un aspecto fantasmagórico. Son exemplos paradigmáticos de erráticas políticas investidoras desde as Administracións que han dispendiado fondos públicos en mastodónticos polígonos que non atraen. ¿Terían estado mellor investidos en completar o desdobramento para mellorar a accesibilidade a emprazamentos turísticos? Paréceme que a resposta é obvia.
O turismo é fundamental no PIB da provincia e da comunidade. A nosa capacidade de reclamo de visitantes é manifestamente superior á atracción de industrias que non teñen interese en radicarse nin no parque empresarial de Barro-Meis cunha ocupación parcial que medio salvará Froiz nin no Nantes que é un predio desértico.
Si os números axudan a tomar decisións, aí van unhas cifras que son concluíntes aínda que cada cal poderá interpretalas segundo cádrelle. O custo de desdobrar os seis quilómetros e pico que restan entre Sanxenxo e A Lanzada era de 29 millóns de euros, segundo o orzamento que manexaba a Consellería de Infraestruturas da Xunta ata que a finais do 2012 decidiu encerralo nun caixón. Non se trataba dun custo desmesurado a tenor dos centos e miles de millóns de euros enterrados na Cidade da Cultura ou a Plisan de Salvaterra por citar algúns dos disparates máis custosos.
O proxecto de desdobramento foi hibernado co recorte de investimentos en obra pública que decidiu aplicar Feijoo entre as medidas de recorte. Pero seguramente hai outra razón: o manifesto fracaso do modelo de adxudicación coa chamada peaxe na sombra que se empregou.
Tanto a Autovía do Salnés como a de Barbanza son gratuítas para quen somos os seus usuarios porque se construíron cun modelo concesional polo que as empresas adxudicatarias (entre elas NGB, agora ABanca) adiantaron o diñeiro do custo das obra máis o mantemento. A cambio a Xunta débelles pagar anualmente, ata 2035, un canon que fluctúa segundo o tráfico. Si circulan menos coches dos previstos, como veu sucedendo, a Administración tamén ten que cubrir con diñeiro público ese déficit.
Probablemente estaremos ante unha cuestión de concepto que antes ou despois deberemos respondernos Administración e cidadáns: si as futuras autovías non se poden construír e logo xestionar con fondos públicos, teremos que asumir que sexan de pagamento.
NOTICIAS DE BARRO 