Roberto Rivas – Presidente da Asociación Galega de Viticultura

SUSANA REGUEIRA – PONTEVEDRA Ese equilibrio entre animais e plantas que parece mágicamente planeado chámase agricultura. Denominamos así ao tenaz empeño dos homes que non viviron inutilmente e á que para moitos é a maior das alquimias: converter a terra, a choiva, o aire e o esforzo humano en alimento. Honra aos labradores, está escrito, porque non hai destino nin agasallo máis nobre que conseguir froitos da terra.

—Que diagnóstico fai Fruga da situación do campo na provincia?

—No rural da provincia hai dúas velocidades: unhas zonas con impulso na agricultura e outras que se están quedando irremediablemente atrás. Poderiamos citar entre as primeiras, por exemplo, as que figuran dentro da Denominación de Orixe Rías Baixas e outras como as zonas de horta clásica do Rosal (aínda que actualmente ten máis peso a planta ornamental) e tamén o interior da provincia cun gran potencial gandeiro, cada vez menos de leite pero con cada vez máis importancia do gando de carne.

—Que diferenzas atopa entre a realidade agrícola da actualidade e a de fai só medio século?

—Na comarca de Pontevedra hai medio século había agricultura primeiro de subsistencia en todos os municipios do rural e despois había algunha economía produtiva, tanto veu como horta, para os comercios locais. Hoxe en día o único municipio da comarca que se mantén con dignidade e grazas ao viño é o de Barro, porque está dentro da denominación de orixe Rías Baixas, e o resto realmente é agricultura de subsistencia, salvo algunhas empresas e algúns proxectos emblemáticos que están a levar a cabo recuperacións ou implantacións de hortos tradicionais, cogomelos etc, con empresas importantes como Hifas dá Terra pero en realidade son proxectos puntuais.

—É real a volta á agricultura ou en realidade o que enmascara é unha volta á economía familiar de subsistencia?

—Estamos a ver efectivamente que se están labrando terras que levaban moitos anos sen cultivar, iso é evidente, unha realidade e só hai que darse un paseo polo rural para comprobalo, pero habería que preguntarse con que fin. E creo que podemos falar dunha volta á agricultura familiar, iso si, pero en canto á economía produtiva non, non hai saídas salvo algúns casos como invernadoiros de horta etc, pero nós o que vemos de importante nestes momentos é empezar a formar en dous niveis: aos agricultores para dicirlles que tipo de produción é máis demandada polo mercado, hoxe por exemplo non podemos facer unha horta totalmente intensiva porque non podemos competir coas de Levante, o que temos que facer é unha horta de gran calidade, tendente á produción ecolóxica e a produtos de gran calidade, e aí teriamos un nicho de mercado.

—A maiores está a posición, decisiva, do consumidor…

—O consumidor ten que saber que a diferenza entre comprar unha leituga de Valencia e unha de Cotobade é que ao comprar a de Cotobade está a contribuír a que a comarca de Pontevedra non se encha de eucaliptos.

—É certo que Pontevedra ten a maior superficie de viñedos da provincia, a pesar de que o municipio non forma parte da Denominación de Orixe Rías Baixas?

—Ese é máis o meu campo de traballo e se vemos que en Pontevedra hai unha importantísima superficie de viñedo, pero ten problemas, o primeiro é que non está dentro da denominación de orixe (nestes momentos hai un exceso de uva e non hai intención na denominación, que é un club privado con todo o dereito a aceptar aos seus socios, de ampliar, está no seu dereito a tomar esa decisión). A Asociación Galega de Viticultura está a traballar con viticultores do Morrazo noutra figura de protección, unha indicación xeográfica protexida que amparase aos viños da zona. Esa é a primeira medida, en segundo lugar estaría o feito de que no municipio de Pontevedra hai moitísimas cepas con uvas que non son aptas para o consumo, a regulamentación europea prohibe o uso desas uvas para o consumo e a elaboración de viños, e aínda que todo o mundo sabe que sempre se consumiron e nunca pasou nada a lei hai que cumprila, e eu creo que fai falta unha reconversión, con variedades autóctonas, porque as actuais non serven para comercializar como viños de calidade.

—Outra fronte do campo na provincia é a gandería. Falta unha organización territorial que evite a proliferación de granxas e cortellos en calquera emprazamento?

—Antes de nada unha cousa, o agricultor está asentado no mundo rural, moitas veces hai problemas (e gustaríame que se me entendese) con xente que está a ir da cidade ao rural e moléstalle a actividade agrícola do rural, sinceramente penso que hai que chegar a un acordo, non nos podemos molestar entre nós pero igual de certo é que en rural hai vacas. Ao meu o que realmente me preocupa do interior non é que desaparecen os labradores, é que desaparecen os habitantes das comarcas, estamos a ter unhas fortes perdas de poboación e iso vén dado por unha política errática que apostou porque os labradores fixesen fortes investimentos en intensificar, non na calidade. Pode parecer unha bobada, pero hai anos que facemos cursos de pastoreo, porque os gandeiros non saben sacar as vacas a pastar, algo tan sinxelo como isto estáselles esquecendo. Temos que pensar en que, do mesmo xeito que na agricultura, non podemos pensar en intensificar tanto senón nunha gandería máis sustentable e un produto máis de calidade; non podemos competir contra outros produtores europeos neses modelos de estabulación e de produción de carne.

—Mellora a situación no caso do monte?

—Habería que explicalo, nós sempre tivemos unha explotación sustentable: madeira, cogomelos, abonos… E todo saía da mesma parcela, hoxe dedicada a monocultivo de eucalipto ou piñeiro, perdendo a súa función, e coas baixadas claras que o mercado impón ao prezo da madeira o monte xa non é rendible. Entón temos que enfocarnos cara a proxectos de explotación do monte de maneira integrada, como o proxecto de Hifas dá Terra (que aproveita cogomelos, castañas, madeira…) e no tema da gandería exactamente igual, un país como ese con miles de metros abandonados a monte aposta pola estabulación intensiva e basea todo o consumo en pensos, é unha tendencia que hai que investir: non pode estar o campo a monte e as nosas vacas sen saír de casa.